Nếu bị rắn độc cắn, quan trọng nhất là giữ người bị cắn bất động và đưa đến bệnh viện càng nhanh càng tốt. Thuốc kháng nọc là phương pháp điều trị đặc hiệu đối với ngộ độc nọc rắn.

🚑 Làm ngay theo thứ tự này

Rời xa con rắn để không bị cắn lần nữa.
Gọi cấp cứu 115 hoặc nhờ người khác đưa đến bệnh viện.
Nằm hoặc ngồi yên, hạn chế tối đa cử động. Đặc biệt giữ tay/chân bị cắn bất động, có thể dùng nẹp tạm thời. Không tự đi bộ đến bệnh viện.
Tháo nhẫn, vòng, đồng hồ, giày dép hoặc đồ bó chặt ở vùng bị cắn vì chi có thể sưng rất nhanh.
Nếu có thể, chụp ảnh con rắn từ khoảng cách an toàn để bác sĩ nhận dạng. Không cố bắt hoặc giết rắn.
Nếu nạn nhân nôn ói hoặc lơ mơ, đặt nằm nghiêng để giảm nguy cơ hít phải chất nôn và theo dõi hô hấp.

❌ Tuyệt đối không làm

Không garo thật chặt phía trên vết cắn.
Không rạch/cắt vết cắn.
Không hút nọc bằng miệng.
Không đắp lá, thuốc nam, hóa chất hay “đá hút nọc”.
Không chườm đá.
Không tự chờ xem có triệu chứng hay không rồi mới đi viện.

Lưu ý về băng ép: kỹ thuật băng ép bất động có thể phù hợp với một số loại rắn độc gây độc thần kinh, nhưng không phù hợp với các loại gây tổn thương mô tại chỗ; vì vậy nếu không được nhân viên y tế hướng dẫn và không biết loại rắn, ưu tiên bất động toàn bộ chi và vận chuyển cấp cứu, thay vì tự quấn thật chặt.

🐍 Đừng đợi đến khi có triệu chứng

Các dấu hiệu nguy hiểm có thể gồm sưng đau lan nhanh, chảy máu bất thường, sụp mí, nhìn đôi, khó nuốt, yếu cơ, khó thở, nôn ói hoặc lơ mơ. Một số nọc rắn có thể gây liệt hô hấp, trong khi loại khác gây rối loạn đông máu hoặc hoại tử mô.

Tại sao lại không garo chặt phía trên vết cắn ?

Vì garo chặt có thể làm máu không lưu thông xuống phần chi bên dưới, và trong một số trường hợp có thể khiến tình trạng nặng hơn.

Có 3 lý do chính:

Thiếu máu ở chi 🩸
Garo quá chặt làm động mạch bị ép → máu không xuống được bàn tay/bàn chân → có thể gây tổn thương cơ, thần kinh và mô.
Khi tháo garo, nọc có thể vào tuần hoàn nhanh
Trong thời gian garo, nọc vẫn có thể tồn tại trong mô phía dưới. Khi tháo đột ngột, lượng máu và nọc tích tụ có thể cùng lúc trở lại tuần hoàn, làm tình trạng toàn thân xấu đi.
Có thể làm tổn thương mô tại chỗ
Một số nọc rắn đã gây tổn thương mô. Việc chặn tuần hoàn quá lâu có thể làm thiếu máu và tổn thương mô nghiêm trọng hơn.

👉 Vì vậy, không tự buộc dây, dây điện, vải… thật chặt phía trên vết cắn.

Điều nên làm trong lúc đưa đi cấp cứu là giữ người bệnh càng yên càng tốt và bất động chi bị cắn, đồng thời tháo nhẫn, đồng hồ hoặc đồ bó chặt trước khi chi sưng.

Một điểm dễ nhầm: “băng ép bất động” trong một số trường hợp không giống với garo chặt. Băng ép đúng kỹ thuật có mục đích hạn chế sự lan truyền của một số loại nọc chứ không phải cắt hoàn toàn tuần hoàn. Vì vậy không nên tự áp dụng nếu chưa được hướng dẫn phù hợp với loại rắn.